Gönderen Konu: Nosema  (Okunma sayısı 12443 defa)

0 Üye ve 2 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

Çevrimdışı Kerem

  • Mod
  • *****
  • İleti: 84
  • Katkı 3
  • Koloni sayısı: En son baktığımda 30'du.
Nosema
« : 20 Şub 2017 12:18:03 »
Nosema Nedir?

   Nosema arıcılığın son yıllardaki trend hastalığı konumunda, büyük arı kayıplarının, verim düşüşlerinin hatta kovan içerisindeki birçok diğer hastalığın sebebi olarak gösterilmekte. Peki nedir bu nosema?  Birkaç yıl öncesine kadar parazitologların işi olarak görülen bir protozoon iken sonradan taksonomik bir değişikliğe uğrayarak mikrobiyologların işi olan bir mikrosporlu mantar olarak sınıflandırıldı.

 

   Nosema aslında birçok canlı üzerinde çeşitli hastalıklara sebep olan bir etken (örn. Nosema locustae çekirgeleri enfekte ediyor) ama bizim ilgimizi çeken arılar üzerinde hastalık oluşturan iki spesifik tür. Bunlardan birincisi yıllardır bildiğimiz özellikle Apis mellifera ( Avrupa (batı)  bal arısı) başta olmak üzere arıları enfekte eden Nosema apis, diğeri ise adını aldığı Apis cerana’yı ((Doğu Bal arısı)Çin, Hindistan, Japonya, Malezya, Nepal, Bangladeş gibi Güney ve Güneydoğu Asya ülkelerinde yaşayan bal arısı) enfekte eden Nosema cerana.



   Aslen Doğu bal arısının bir hastalığı olan N. cerana’da aynı varroa gibi Doğu bal arısından Avrupa bal arısına sıçradı. İşte bu atlamanın doksanların sonunda iki binlerin başında gerçekleştiği düşünüyor ve bu dönemde Avrupa bal arısında meydana gelen büyük koloni kayıpları birçok bilim insanınca bu hastalığa bağlanıyor. Zira bir türe ilk defa bulaşan hastalık etkeni o tür tarafından daha önce o etkenle karşılaşılmadığı için herhangi bir savunma verisine sahip değildir, bu noktada ilk bağışıklık sağlanıncaya, zayıf olanlar elemine olana yada zayıf olan soy tükenene kadar hastalık büyük kayıplara sebep olur teziyle bu konuyu açıklamaya çalıştılar.

   Sonuç olarak nosema erişkin arılara sindirim yoluyla bulaşan ve sindirim kanalının türe göre farklı bölümlerine yerleşen bir yetişkin arı hastalığı olarak literatürlerde geçmektedir.

Nosema Nasıl Bulaşır?

   Nosema özellikle ilkbahar ve sonbahar-erken kış döneminde yoğun üreme ve takiben bulaşma gösterir. Bulaşma; enfekte bal, polen ile beslenme, enfekte arının dışkısı ile temas, enfekte arının taşıdığı besin ile beslenme (kraliçeye bulaşma ağırlıkla bu yolla olur), kovan ve bireysel temizlik esnasında sporların sindirim sistemine alınması kovana giren karınca, yabancı böcekler, arıcının malzemeleri, dezenfeksiyonu iyi yapılmamış kovan-kat , ekipman, petek gibi yollarla olur.

Belirtiler Nelerdir?

   Bulaşma işçi arılarda daha hızlı ve hastalık seyride yine işçi arılarda daha ağır olmaktadır ve bu durum işçi arıların kovan temizliği ve nektar-polen toplama işini yapmasından kaynaklanmaktadır. Bu nedenle kraliçe ve erkek arılarda hastalığın görülmesi hastalığın oldukça ilerlediğinin en önemli belirtisidir.

   Diğer belitiler noktasında N. Apis ve N. Cerana farklılıklar göstermektedir. En önemli ayrım noktarından biri de N. Apis yaz mevsiminde klinik olarak görülmez ve erişkin arıların bağırsak hücrelerini enfekte ederken , N. Cerana tüm yıl boyunca etkisini gösterir ve direkt olarak arıların tüm vücut dokusuna yayılım gösterir.

N. apis

   Kolonideki ergin arıların yaşam sürelerinde kısalma, arıların karın kısmında genişleme, tüm kovan içerisinde, giriş tahtası ile ön duvarında peteklerin üzerinde kahverengi dışkı, kanatları sağa sola açık uçamayan, hareket edemeyen arılar, arıların iğne kısmından tutularak bağırsaklar dışarı çıkarıldığında kahverengi görünümlü bağırsak.

   

N. cerana

   Kolonideki ergin arıların yaşam sürelerinde kısalma, koloni nufusunda hızlı düşüş, yumurtlamayı aniden kesen ana (kraliçenin yumurtalıkları üzerindeki etkisi sebebiyle kraliçenin kısırlaşması), kraliçe yaşı gözetmeksizin ana arı değiştirmeye çalışan koloniler(yumurtlama veriminde düşüş ve kısırlık sebebiyle), ana arı yumurtlama verimi düşüklüğü ve kısırlık, stoğu olmasına rağmen kışı çıkaramayan kovan açıldığında salkım şeklinde az miktarda arı ölüsüyle karşılaşılan kovanlar.

Teşhis

   Kesin teşhis laboratuarda PCR testi veya elektron mikroskobu ile yapılır, bunun yanında kovandan alınan arı numunesinden hazırlanan maserasyon sıvısının mikroskop altında incelenerek karakteristik sporların aranmasıyla da teşhis yapılmaktadır. Saha şartlarında arıların morfolojik değişiklikleri, belirtiler kısmında saydığım durumlar hastalık şüphesini arttırır.

   Mikroskop teşhisini kendimiz yapmak istersek:  Özellikle öğle vakitlerinde uçuş tahtası üzerinden kovan başına en az 25-30 arı toplanıp alkol içerisine atılır (her kovan için bireysel test tavsiye edilir). Daha sonra örneğin alkolü süzülür ve arı başı 1ml su eklenir(mümkünse steril), su eklenen karışımdan maserasyon hazırlanır: Hazırlanan arı su karışımı bir blender yardımıyla arılar tamamen parçalanıncaya kadar karıştırılır, biraz beklenip tekrar karıştırıldıktan sonra beklenmeden karışımın üzerindeki yeşilimsi sıvıdan bir damla örnek alınır, lam lamel veya sayım yapılacaksa toma lamı kullanılarak 400x mikroskopta incelenir. Ortalama olarak görüş alanında olan her beş spor arı başı 1 milyon spora denk gelmektedir.

      

Tedavi: 

Kolonilerde teşhisin ardından Veteriner Hekim reçetesine tabi N. apis ve ve N. carena için farklı etken madde içeren ilaçlarla ilaç tedavisi uygulanmaktadır. Genellikle 1-3 defa uygulanan ilaç tedavisi yeterli olur bazı durumlarda uygulama adedi arttırılabilir.

Koruyucu Amaçla/hafif enfestasyonlarda:

- Tymol içeren keik suyu1/8 veyakekik çayı 1/3 oranında şerbete karıştırılarak besleme yapılabilir

- İyot veya potasyum iyodin kullanılabilir bununla ilgili Romanya üretimi Nosestat adlı bir takviye ürünü bulunmaktadır. Gelen soru ve aldığım telefonlar üzerine ekleme ihtiyacı duyduğum bir bilgidir: İyodür formundaki iyotlar zehirlidir midede metalik iyot oluşumuyla midede yakıcı, dağlayıcı etki gösterirler bu sebeple kullanımı sağlıklı değildir.

- 1lt su 1 kg şeker ile hazırlnan şurup içerisine 10 gr oksalik asit dihidrat koyarak hazırlanan karışımın arılar üzerine püskürtülmesi.

- Bazı kaynaklarda nosemanın gezginci arıcılıkta daha az/hafif görüldüğü belirtilmiş ve buna sebep olarak kolonilerin nakil sırasında iç ısılarındaki artış gösterilmiş buna dayanaraktan kovanların güneş ışığı alabilecekleri yerlere yerleştirilmesinin hastalık üzerinde olumlu etkisi olduğu belirtilmiş.

-Dr.Antonio Pajuelo’ nun bir çalışmasına göre yeterli doğal flora olduğu taktirde ilaç veya diğer protein, vitamin takviyelerinin N. cerana ile enfekte kolonilerin kurtulması veya üretimi üzerinde istatistiksel olarak önemli bir etkisi bulunmamakta.

Dezenfeksiyon:

   Ekipman dezenfeksiyonu amacıyla ultraviyole (UV) ışınlar, asetik asit ve ısı kullanılabilir. Asetik asit kovan petek ekipman dezenfeksiyonu için 4 kat çerçeveleriyle beraber üst üste konur hava sızdırmazlığı sağlanacak şekilde kapatılır üzerine 5.kat boş konulur 480ml %80 asetik asit buharlaşabileceği bir kaba/pete konur en üstteki yerleştirilir, kovan 30°C'de 7 gün bekletilir daha sonra açılır, malzemeler kullanılmadan önce en az 2 gün havalandırılmalıdır. Nosema sporları soğuğa karşı oldukça dirençli olmasına rağmen sıcağa karşı dayanıksızdırlar 49 °C'de 24 saatte daha yüksek ısılarda daha kısa sürede ölürler.


KAYNAKÇA



1-   http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/00218839.2008.11101429?journalCode=tjar20
2-   http://alikorkmaz.blogcu.com/apis-cerana-yetistiriciligi/13245645
3-   http://scientificbeekeeping.com/nosema-ceranae-not-your-fathers-nosema/
4-   https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18647336
5-   http://articles.extension.org/pages/27064/nosema-ceranae-the-inside-story
6-   http://operaresearch.eu/files/repository/20130122162456_BEEHEALTHINEUROPE-Facts&Figures2013.pdf
7-   https://phys.org/news/2016-04-multi-year-honey-bee-parasites-disease.html
8-   http://www.beeccdcap.uga.edu/documents/CAPArticle12.html
9-   https://en.wikipedia.org/wiki/Nosema_apis
10-   http://www.veteriner.cc/ari/nosema.asp
11-   Prof. Dr. Levent Aydın arı hastalıkları ders notları Uludağ. Üni. Vet. Fak. (kendi tuttuğum notlardır)
12-   http://www.yenimesaj.com.tr/genel/arilar-bu-yuzden-oluyor-h13020553.html
13-   https://en.wikipedia.org/wiki/Apis_cerana
14-   https://en.wikipedia.org/wiki/Western_honey_bee


**Kaynak linki belirtilmeden kısmen veya tamamen kullanılamaz.

Edit:28.02.17 -Nosestat Bulgaristan değil Romanya üretimiymiş, hata düzeltildi.
       06.03.17 -İyodur hakkında bilgi eklendi
« Son Düzenleme: 06 Mar 2017 10:02:49 Gönderen: Kerem »




Vet. Hek. Kerem ATAMAY

Çevrimdışı Yunus Yolbilir

  • *
  • İleti: 51
  • Katkı 0
Ynt: Nosema
« Yanıtla #1 : 20 Şub 2017 12:41:25 »
Arılarım hava biraz ısınınca uçuşa çıktılar o arada kovanın etrafına üstüne açık kahverengi pislemişler  içinde küçük beyaz kurtçuk gibi  partiküller var bu nosema belirtisi mi acaba yoksa normal dışkı mı kovanın önünde sürünen arı görmedim

Çevrimdışı Kerem

  • Mod
  • *****
  • İleti: 84
  • Katkı 3
  • Koloni sayısı: En son baktığımda 30'du.
Ynt: Nosema
« Yanıtla #2 : 20 Şub 2017 13:01:37 »
Arılar kovan içine, üzerive vs. dışkılama eğilimi göstermezler bu sepeble N. apis  olma ihtimali yüksek, tedbir amaçlı kekik suyu/çayı ile hazırlanan şerbetten kullanın, arınızdaki durumu ve belirtileri takip edin.
Vet. Hek. Kerem ATAMAY

Çevrimdışı Arı Ustası (Serkan Diril)

  • Genel Moderator
  • *****
  • İleti: 231
  • Katkı 11
Ynt: Nosema
« Yanıtla #3 : 20 Şub 2017 13:13:49 »
Arılar kovan içine, üzerive vs. dışkılama eğilimi göstermezler bu sepeble N. apis  olma ihtimali yüksek, tedbir amaçlı kekik suyu/çayı ile hazırlanan şerbetten kullanın, arınızdaki durumu ve belirtileri takip edin.

Kekik çayı tarifi nedir?

Çevrimdışı Kerem

  • Mod
  • *****
  • İleti: 84
  • Katkı 3
  • Koloni sayısı: En son baktığımda 30'du.
Ynt: Nosema
« Yanıtla #4 : 20 Şub 2017 14:07:23 »
Arılar kovan içine, üzerive vs. dışkılama eğilimi göstermezler bu sepeble N. apis  olma ihtimali yüksek, tedbir amaçlı kekik suyu/çayı ile hazırlanan şerbetten kullanın, arınızdaki durumu ve belirtileri takip edin.

Kekik çayı tarifi nedir?

1lt su kaynadıktan sonra ateşten alınıp içine 25-30gr kekik(Thymus vulgaris)  konur 25-30dk çay demler gibi demlenir (ağzı kapalı kap kullanılması daha faydalıdır). 8 litre şuruba 1lt katılır.
Vet. Hek. Kerem ATAMAY

Çevrimdışı Arı Ustası (Serkan Diril)

  • Genel Moderator
  • *****
  • İleti: 231
  • Katkı 11
Ynt: Nosema
« Yanıtla #5 : 20 Şub 2017 14:55:49 »
Arılar kovan içine, üzerive vs. dışkılama eğilimi göstermezler bu sepeble N. apis  olma ihtimali yüksek, tedbir amaçlı kekik suyu/çayı ile hazırlanan şerbetten kullanın, arınızdaki durumu ve belirtileri takip edin.

Kekik çayı tarifi nedir?

1lt su kaynadıktan sonra ateşten alınıp içine 25-30gr kekik(Thymus vulgaris)  konur 25-30dk çay demler gibi demlenir (ağzı kapalı kap kullanılması daha faydalıdır). 8 litre şuruba 1lt katılır.

 Tymol içeren keik suyu1/8 veyakekik çayı 1/3 oranında şerbete karıştırılarak besleme yapılabilir

1/3 oranında şerbete karıştırılır demişsinizde o yüzden sormuştum

Çevrimdışı Kerem

  • Mod
  • *****
  • İleti: 84
  • Katkı 3
  • Koloni sayısı: En son baktığımda 30'du.
Ynt: Nosema
« Yanıtla #6 : 20 Şub 2017 15:51:14 »
Arılar kovan içine, üzerive vs. dışkılama eğilimi göstermezler bu sepeble N. apis  olma ihtimali yüksek, tedbir amaçlı kekik suyu/çayı ile hazırlanan şerbetten kullanın, arınızdaki durumu ve belirtileri takip edin.

Kekik çayı tarifi nedir?

1lt su kaynadıktan sonra ateşten alınıp içine 25-30gr kekik(Thymus vulgaris)  konur 25-30dk çay demler gibi demlenir (ağzı kapalı kap kullanılması daha faydalıdır). 8 litre şuruba 1lt katılır.

 Tymol içeren keik suyu1/8 veyakekik çayı 1/3 oranında şerbete karıştırılarak besleme yapılabilir

1/3 oranında şerbete karıştırılır demişsinizde o yüzden sormuştum

Kekik suyu ile kekik çayı birbirinden farklı şeyler. Kekik suyunu aktarlardan şişeli olarak temin edebilirsiniz ve kekik çayından daha derişiktir o yüzden 1/8 oranında kullanımı tavsiye ediliyor, kekik çayı daha seyreltik olduğundan 1/3 oranıyla kullanımı tavsiye ediliyor.
Vet. Hek. Kerem ATAMAY

Çevrimdışı Barış TURHAN

  • *
  • İleti: 20
  • Katkı 1
  • Koloni sayısı: 13
  • Yer: Fatsa ORDU
Ynt: Nosema
« Yanıtla #7 : 20 Şub 2017 18:24:20 »
Kerem hocam 3 çıta bir Arımın nosema olduğuna eminim gözden çıkarmama rağmen kişi çıkardı ana var mevcut az müdahale etsem kurtarabilirim böyle bir duruma müdahale etmek mi doğru etmemek mi yada en mantıklısı uçuş deliğini kapatmakmi
B.TURHAN

Çevrimdışı Kerem

  • Mod
  • *****
  • İleti: 84
  • Katkı 3
  • Koloni sayısı: En son baktığımda 30'du.
Ynt: Nosema
« Yanıtla #8 : 20 Şub 2017 19:35:23 »
Amerikan yavru çürüğü olmadığı sürece hiçbir arınızdan vazgeçmeyin :) Tedavinizi yapın ananın yumurta performansında gerileme varsa kovan değişikliği+dezenfeksiyon sonrası ana değişikliğine gidin arı bizim kıymetlimiz  ;D
Vet. Hek. Kerem ATAMAY

Çevrimdışı Yunus Yolbilir

  • *
  • İleti: 51
  • Katkı 0
Ynt: Nosema
« Yanıtla #9 : 20 Şub 2017 19:36:28 »
Şurubu bu havada versek yerler mi acaba biraz daha sıcağımı beklesem yoksa geç mi kalırım tedavi için

Çevrimdışı Kerem

  • Mod
  • *****
  • İleti: 84
  • Katkı 3
  • Koloni sayısı: En son baktığımda 30'du.
Ynt: Nosema
« Yanıtla #10 : 20 Şub 2017 19:39:11 »
Bölgeye göre değişir tabi ben Bursa'da bu hafta Bismillah dedim ilk beslememi yaptım hemde arılarımı zayıf gördüğümden ve fazla ilgilenemeyeceğimden hem katı hem sıvı besleme yaptım. Arının şerbeti alması konusunda şüphe yaşıyorsanız ve imkanınız varsa invert şurup kullanmak en güzeli olacaktır.
Vet. Hek. Kerem ATAMAY

Çevrimdışı Yunus Yolbilir

  • *
  • İleti: 51
  • Katkı 0
Ynt: Nosema
« Yanıtla #11 : 20 Şub 2017 19:43:11 »
Kerem hocam kekik suyu içinde çayı içinde aynı çeşit kekik kullanacağız demi

Çevrimdışı Kerem

  • Mod
  • *****
  • İleti: 84
  • Katkı 3
  • Koloni sayısı: En son baktığımda 30'du.
Ynt: Nosema
« Yanıtla #12 : 20 Şub 2017 20:27:55 »
Kerem hocam kekik suyu içinde çayı içinde aynı çeşit kekik kullanacağız demi

Evet aynı tür kekik kullanılacak ama kekik suyunun nasıl yapıldığını bende bilmiyorum :-\
Vet. Hek. Kerem ATAMAY

17erhan

  • Ziyaretçi
Ynt: Nosema
« Yanıtla #13 : 21 Şub 2017 08:57:39 »
Bravo iste istedigim,
faydali olacagina inandigim,
insanlarin sorununu cözecek bir davranis.

Yanliz lütfen biraz daha resim,
bizim millet görünce daha iyi anliyor.

Belki idealistim, sizlerde olun, dogrusu bu..
Basarili calismanin devamini
diger hastaliklar icin de rica ediyorum..

Bu arada benim ve milletin  artilari calmislar ..
« Son Düzenleme: 21 Şub 2017 09:39:28 Gönderen: 17erhan »

Çevrimdışı Yunus Yolbilir

  • *
  • İleti: 51
  • Katkı 0
Ynt: Nosema
« Yanıtla #14 : 21 Şub 2017 11:31:02 »
Erhan abi +nerden veriliyor sana + veresim var valla ☺