Gönderen Konu: Islah nedir?  (Okunma sayısı 2939 defa)

0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

Çevrimdışı İzzet Akçay

  • Admin
  • *****
  • İleti: 633
  • Katkı 39
  • Koloni sayısı: 5
Islah nedir?
« : 09 Ara 2016 01:43:07 »
Uzun zamandır yazmak isteyip bir türlü zaman bulamadığım bir konu.

Öncelikle bu ıslah ıslah diyip durduğumuz şeyin ne olduğunu açıklayalım. Islah en basit tabirler düzeltme. Olumsuz kriterleri yok edip ya da baskılayıp iyi yönlerini ön plana çıkartmak ya da baskın hale getirmek.

Baskın hale getirmek diyince bir canlının genetik yapısını değiştirmek tabiki mümkün değil ama bir sonraki neslin genetik yapısını etkilemek mümkün. Arılığımızda bulunun arıların toplan genetik potansiyeline gen havuzu diyoruz. Bizim yapmamız gereken ise bu gen havuzunda istediğimiz özelliklere ait genleri baskın hale getirmek.

İstediğimiz gen kendi arılığımızda mevcut değil ise ne yapacağız? Mecbur dışardan getirip kendi gen havuzumuza monte etmek zorundayız. Bu noktada da devreye diğer gen havuzları giriyor.  Bu konuya yazının ilerleyen kısmında geniş yer vereceğim.

Islah neden yapılır? Arıcılıkta, önceliği arıcıdan arıcıya değişse de önemli olan bazı kriterler vardır. Bal verimi, sakinlik, oğul eğilimi, kışlama becerisi, varroa direnci bu kriterlerden bazıları belki de en önemlileri. İşte bu özellikleri kolonilerimizde baskın olarak görmek/görmemek istiyorsak ıslah yapmak durumundayız.

Bu özellikleri arılarımızda görmek için yapmamız gereken bazı işler var. Verimsiz, saldırgan, oğulcu kolonilerin analarını imha etmek, bu istenmeyen genlerin bir sonraki nesle geçmesini önlemek gibi. Buna karşılık bu özellikleri en iyi derecede taşıyan ana arılardan üretim yapmak ve bu genlerin arılığımızda devam etmesini sağlamak. İşte bu genleri seçme işlemine seleksiyon deniliyor.

Seleksiyon normalde doğanın yapması gereken bir işlem. Doğal seleksiyon. Ama günümüz ticari hayvancılığında malesef işi doğanın rutinine bırakma şansımız yok. Çünkü doğa en güçlü, yöreye en iyi adapte olanı seçerken biz en yüksek verime göre seçim yaparız. Bize doğayla mücadele edebilenden ziyade para kazandıran gerekir. Biz de bunu bilerek arılarımızın bu eksiklerini kapatırız.

Örneklemek gerekirse özellikle gezginci bir arıcının Erzurum kışında hayatta kalabilen arı ıslah etmeye çalışmak yerine Antalyada kışlayıp Erzurumda balı bol bol toplayan arı ıslah etmesi daha mantıklıdır. Erzurumlu sabit bir arıcının ise tam tersine Erzurumda kışlayabilen bir arı ıslah etmesi gerekir.

Bir diğer ıslah tekniği de gen katmaktır. Arılarınız Erzurumda kışlamıyorsa kışı daha da çetin geçen bir yerden ana arılar getirilerek, gerek ana arı gerekse erkek üretilerek bu genlerin gen havuzumuza dahil olması sağlanabilir. Böylece Erzurum şartlarında kışlayabilen arılar elde etme şansımız artmış olur.

Gördüğümüz gibi ıslah dediğimiz şeyin mantığı bu kadar basit. Arının iyisini kötüsünü ayırt etme becerisine sahip herkes potansiyel bir ıslahcıdır. Neden ıslahcı değildir de aday ıslahcıdır? Islah bir süreçtir, yıllar sürer. Arıcının çok disiplinli, eksiksiz kayıt tutması gerekir. Temel genetik bilgilerini bilmesi gerekir. Bu şartları sağlayan her arıcı kendi ıslahını yapabilir. Yani öyle doçent prof felan olmaya gerek yok.

Ana arı öldürmek, kayıt tutmak, bir miktar genetik öğrenmek, yeni genler için para harcamak bana uyar diyorsanız devam edelim.

Sağlıklı bir şekilde ıslah yapacağım diyenin iki şansı var: Suni tohumlama, İzole bölge.
İzole bölge şahıs işletmeleri için neredeyse imkansız bir seçenek. Bu sebepten biz suni tohumlama üzerinden ilerleyeceğiz. Suni tohumlama işlem olarak oldukça basit bir işlemdir. Yürürken sakız çiğneyebilen herkes bu işlemi yapabilir. Ama STdaki başarı tecrubenizle ve hijyenik şartlara riayet etmenizle elde edilir. ST hakkında detaylı bilgiyi Suni Tohumlama bölümünde bulabilirsiniz.

Suni tohumlama ile ıslah işine giriştiğinizde elinizdeki gen havuzu ne kadar geniş ise hem başarı şansınız o kadar yüksek olur hem de o kadar uzun süre akrabalık sıkıntısına girmeden uzun yıllar çalışabilirsiniz. Tabi elinizdeki genetik materyali koruyabilmeniz de önemli. Örneğin 300 kilo bal yaptı diye bütün kolonilerin anasını tek bir anadan üretirseniz bittiğiniz gündür. Elinizdeki bütün koloniler bir anda akraba oluverir.

Akrabalık neden önemli? Arılardaki genetik işleyiş diğer canlılardan oldukça farklıdır. İşçi arılar ileri derecede gen benzerliğine sahip larvaları tespit edip anında imha ederler. Akrabalık derecesi %10 olan bir kolonide ana arının attığı her 2 bin yumurtadan 200 tanesi imha edilir. Bu da bahar aylarından itibaren katlamalı olarak giderek size %40 lara varan verim kayıplarına sebep olur. Akrabalığın %30 üzerine çıktığı durumda bırakın verimi koloninin hayatını sürdürmesi dahi mucize olur.

Islah süreci içerisinde akrabalık kaçınılmaz bir durum. Peki bu durumdan nasıl kurtulunulur? Diğer gen havuzlarına müracaat edeceğiz. İşte bu nokta var ya bu nokta, bir ülkede arıcılığın kaderini belirleyen nokta. Bu nokta başlı başına bir makale konusu. Bu nokta insanları birbirine düşüren nokta. Diğer gen havuzlarından arılığımıza gen getireceğiz ama gen havuzu bulabilecek miyiz? Getireceğiniz genin aynen sizin arınız gibi kayıtları, seceresi, verim kayıtları olması gerekir. Rastgele de katabilirsiniz ama çok büyük bir risk almış olursunuz. Yıllardır sabitlediğiniz bütün çekinik özellikleri bir anda kaybetme ihtimali doğar. Ya da bir seneniz ziyan olur.

İşte diğer gen havuzlarının mümkün olması için, ıslahçı arıcılarımızın çoğalması, devletin suni tohumlama yasağı gibi kişilerin hatrına binaen konulmuş yasakları kaldırması gerekir. Islahçı arıcılara özel desteklemeler imkanlar sunması gerekir.

Genel çerçevesi ile ıslah budur arkadaşlar. Başka bir yazıda da örnek bir ıslah modeli yazıp çekiniklik baskınlık, heterosis, saf hat üretimi, melez hat üretimi, arı genetiği, karakterlerin sabitlenmesi, genlerin korunması, rastgelelik, damızlık seçme gibi konulardan bahsedeceğim.

Görüşmek üzere.
« Son Düzenleme: 02 Oca 2017 17:10:39 Gönderen: İzzet Akçay »




Saygı eken sevgi biçer...

Çevrimdışı İzzet Akçay

  • Admin
  • *****
  • İleti: 633
  • Katkı 39
  • Koloni sayısı: 5
Ynt: Islah nedir?
« Yanıtla #1 : 02 Oca 2017 17:11:48 »
Güncellendi.
Saygı eken sevgi biçer...

Çevrimdışı M.Peker İskar

  • Admin
  • *****
  • İleti: 586
  • Katkı 23
  • Yer: Bulgaristan/ Dobriç
Ynt: Islah nedir?
« Yanıtla #2 : 02 Oca 2017 17:42:17 »
    Daha iyi anlatılamazdı. Teşekkürler.
En kötüden iyiyi öğren,ama en iyiden kötüyü öğrenme.

Çevrimdışı Kempo

  • *
  • İleti: 48
  • Katkı 5
Ynt: Islah nedir?
« Yanıtla #3 : 02 Oca 2017 18:02:17 »
Tek kelime ve esprili bir sözcük ile "cuk" oturmuş 😊

Çevrimdışı Arı Ustası

  • *
  • İleti: 229
  • Katkı 11
    • Facebook
  • Koloni sayısı: 35
Ynt: Islah nedir?
« Yanıtla #4 : 03 Oca 2017 09:07:41 »
Başka bir yazıda da örnek bir ıslah modeli yazıp çekiniklik baskınlık, heterosis, saf hat üretimi, melez hat üretimi, arı genetiği, karakterlerin sabitlenmesi, genlerin korunması, rastgelelik, damızlık seçme gibi konulardan bahsedeceğim.
Elinize sağlık devamını bekliyoruz
Edep İle Gelen Lutuf İle Döner

Çevrimdışı sahinlibaris

  • *
  • İleti: 9
  • Katkı 0
Ynt: Islah nedir?
« Yanıtla #5 : 03 Oca 2017 11:05:13 »
Şevkle takip ediyoruz izzet bey. Ellerinize sağlık.