Gönderen Konu: ARI HAT ISLAHI GÜNÜMÜZDE HALA AMACA UYGUN MU?  (Okunma sayısı 362 defa)

0 Üye ve 5 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

Çevrimdışı PENDORYA

  • *
  • İleti: 35
  • Katkı 1
  • Vatanını en çok seven, işini en iyi yapandır.
  • Koloni sayısı: 12
  • Yer: Manisa-Alaşehir
ARI HAT ISLAHI GÜNÜMÜZDE HALA AMACA UYGUN MU?

Professor Dr Kaspar Bienefeld, Länderinstitut für Bienenkunde, Hohen Neuendorf.

Deutsches Bienen Journal 2/2010, pp16– 17.

Türkçeye Çeviren: Hakan BOZKURT


Birçok arıcı aynı ırktan ana arılar satın alırken belirli hatlara ait ana arıları tercih eder.

Bununla birlikte, hatlı anaların daha iyi koloniler veya daha yüksek bal verimi sağlamadığına inanmak için bazı nedenler bulunmaktadır.

Damızlıkçıların yaklaşık %70'i ana arılarını bir hat adıyla tanımlar. Birçok arıcı bu isimlere göre tercihlerini belirler. Arıcıların, belli hatlara yönelmesi için 3 sebep vardır:

     1. "Test edilen hatlar, belirli sabit özellikler taşıyor. Aynı hattı kullandıkça sürpriz yaşamıyorum”.

     2. "Hatlar aslında farklı. Belli hatlar benim arıcılık yöntemime ve bölgeme uygun."

     3. "Hatlar arasındaki çiftleştirmeler özellikle iyi bal verimi sağlar."

Bu makalede, Ana arı hatlarının bu beklentileri karşılayıp karşılamadığı araştırılacaktır.


Bal Arısında Bir Hat Oluşturma Nasıl Olur?

Genel olarak, hayvan yetiştiriciliğinde hat ıslahı terimi, özel ataların genlerini korumak için, belirli bir ırkın belirli küçük bir alt grubundaki seçim olarak anlaşılmaktadır. Bal arısında damızlık hat yetiştiriciliği, normalde bireysel kolonilere değil, bilinen yetiştiricilere (Sklenar, Peschetz) veya çiftleştirme istasyonlarına (Troiseck, Lattbusch) bağlıdır. Friedrich Ruttner'a göre: Hatlar, dişi ebeveynden türetilerek tanımlanır. Belirli bir hattaki genlerin en az %50'sine sahip olan tüm koloniler, hat üyeleri olarak kabul edilirler. “Damızlık Değer Değerlendirme Veritabanına” göre Almanya'da 120 adet hat bulunmaktadır. Hatlar, hatları oluşturan aile adıyla anılır ki; bu hatların çoğu çok az koloniden oluşur. Çoğu hat sadece birkaç yıl ömürlüdür, bu nedenle belirli bir hattın daha da geliştirilmesi ve sabitleştirilmesinden bahsetmek gerçekten mümkün değildir. Değerlendirme süreciyle ilgili olarak, sadece bölgeler üstü etkiye sahip olan hatlar dikkate alınmıştır.

Hatlar Ne Kadar Üniform (Bir Örnek, Aynı Özellikte) ?

Tablo, ortalama koloni sayısını ve aynı zamanda arı hattındaki yıllık ortalama, minimum ve maksimum akrabalı yetiştirme seviyesini listelemektedir. Bütün hatlar korkutucu derecede az sayıdadır. Eğer hatlar içinde gerçekten kalıcı bir eşleşme meydana gelmiş olsaydı, listelenen değerlerden en az 10 kat daha yüksek akrabalık değerleri ortaya çıkması gerekliydi. Akrabalı yetiştirme, ilgili bireyin anne ve babadan aynı genleri almasıyla meydana gelir. Akrabalık Katsayısı böyle bir olayın olasılığını verir. Ebeveynlerin ne kadar yakın akraba olduğuna bağlıdır. Bir hat ne kadar az sayıda ise, akrabalı yetiştirme riski o kadar büyük olur.
Yıllık Ortalama Koloni Sayısı ve Uzun Yıllar Ortalama Akrabalık Katsayısı.

Buna ek olarak arı yetiştiriciliğinde, gerçekte sınırlı sayıda olan çiftleşme istasyonlarında, her yıl sadece sınırlı sayıda “baba” kullanılabilir. Verilere bakmak, seçilmiş kalıcı bir hattan bahsetmenin mümkün olmadığını açıkça ortaya koymaktadır. Hoffmann hattı, düşük, normal seviyede bir akrabalık oranının onaylanabildiği tek hattır. Sklenar alt hatlarında, alt hatların büyüklüğüne ilişkin değerler son derece düşüktür. Bu değerin düşüklüğü, Sklenar alt hatları arasında sık sık çiftleştirmeleri ve ayrıca bağlantısız hatlarla (veya soyağacı olmayan ana arılarla) dış kaynaklı çiftleştirmeleri açıklar. Bağlantısız hatlar ile eşleştirme sadece Sklenar tarafından gerçekleştirilmemektedir. Tabii ki bazı farklılıklar bulunmaktadır ancak dış geçiş, tüm hatlarda gerçekleştiriliyor. Dış geçiş yüzdesi % 20-60 arasında gerçekleşmektedir.

Hatlar Birbirinden Farklı Mı?

Resim 2'de, Almanya'daki en büyük 4 Hat ve Hat verisi olmayan koloniler için, bal verimi ve uysallığı Ortalama Damızlık Değerleri listelenmiştir. Damızlık Değerin Belirlenmesinin başında, sadece Hoffmann Hattı uysallık ve (oğul eğilimi) ile ilgili belirgin farklılıklar göstermektedir. Bu bir sürpriz değildir, çünkü Hoffmann Hattı kararlılık, sabitlik sağlamak için oluşturulan en eski hat olarak tanımlanabilir.

Davranışsal özellikler referans alındığında diğer hatların Hoffman hattına yakın olmasının 2 nedeni vardır: Hoffmann hattı, üstün davranışsal Damızlık Değeri nedeniyle doğrudan diğer hatlarla eşleştirildi. Bununla birlikte daha da önemlisi, Damızlık Değerin Belirlenmesi'nin başlangıcından bu yana seçim sürecinde davranışsal özelliklerin daha derinden ele alınması ve kolonilerin genetik değeri hakkında daha doğru bilgilerin mevcut olmasıydı. Davranışsal özellikler bal veriminden daha yüksek kalıtsallığa sahiptir, bu nedenle seçim başarılı olmuştur. Tüm hatların geliştiği çok açıktır, ancak onlar da benzerdi. Belirgin bir şekilde farklı dikkate değer seçim hedefleri mevcut değildir.

Bölgeler üstü öneme sahip hatların bal verimi ve uysallığı için ortalama Damızlık Değerleri. Sklenar alt hatları tek bir satırda birleştirilmiştir.

Hat Dışından Çiftleştirmelerle Bal Verimleri İyileştiriliyor mu?

Ebeveynler ne kadar çeşitli olursa, melezleme yoluyla ıslah performansında daha fazla iyileşme beklenebilir. Ortaya çıkan döl, ortalama ebeveyn özelliklerinden daha iyi bir iyileşme gösterdiğinde melezleme etkisi (heterozis) ortaya çıkar. Dölün performansı, bireysel ebeveynler içinde en iyisinin performansını aştığında pratik, anlamlı bir melezleme (heterozis) ortaya çıkar. Bu durum farklı ırklar arasında melezlemede bildirilmiştir - bu nedenle bir Karniyol ile farklı bir ırkın melezlenmesi, bal veriminin iyileşmesine neden olmakla birlikte saldırganlığın artmasına da neden olmaktadır. Hat ıslahında, akrabalı yetiştirme etkisi dikkate alınmalıdır. Hat ıslahı, kural olarak daha yüksek düzeylerde akrabalığa ve akrabalı yetiştirmeyle önemli ölçüde azalmış bal verimine sebep olur.

Akrabalı yetiştirmeden etkilenen bir ana arı hattının performansını artırmak, bu nedenle büyük bir zorluk değildir. Daha doğru bir önlem, akrabalı yetiştirmeden etkilenmeyen sayıca çok bir popülasyonla sağlanır. Hat adı girdisi olmayan koloniler ortalama 38.9 kg bal ürettiler ve bu nedenle ortalama 38.2 kg olarak ölçülen hat adı olan kolonilerin performansını 0.7 kg geçti. Ayrıca bütün özel hat kombinasyonlarında sonuçlar dezavantajlıdır. Karşılaştırma yoluyla en yüksek verim,  ortalama popülasyon stoğu ile yetiştirme hatları birleştirildiğinde bulunur.

Peschetz ve Sklenar Hatları, daha önce açıklandığı gibi, sabitlenmiş özelliklerle belirgin bir şekilde işaretlenmemiştir, bu etki nedeniyle Celle Hattından, özellikle Hoffmann Hattın'dan daha iyi sonuçlar göstermektedirler.


En yüksek bal verimlerinin, Hat adı  taşımayanlarla çiftleştirilen koloniler tarafından sağlandığı gösterilmiştir.

Arı ıslahcılığının özel bir sorunu burada görülür: İki akraba hat melezlenirse, işçi arılar melezdir - ana arı ise melez değildir. Ana arı, atalarının soyunun bir temsilcisi olarak kalır ve bu nedenle akrabalı yetiştirmeden etkilenir. Akrabalaşmış ana arılar, melez koloninin performansını ve davranışını olumsuz yönde etkiler: bu nedenle, ana hattı nispeten fazla oranda kendi başına melezlenen Hoffmann Hattı'ndan geldiğinde, daha kötü sonuçların nedenidir. Hoffmann Hattı baba kaynağıysa ve ana arılar az akrabalık gösteren hatlardan üretilirse, bal verimleri oldukça iyi olur.

Hat Yetiştiriciliği Çeşitlilik Gösterir mi?

Birçok köpek ırkının genetik çeşitliliği kesinlikle köpeğin orijinal olarak yetiştirildiği kurt ırkından çok daha yüksektir. Örnekler, ıslahın mutlaka genetik eksikliğe yol açması gerekmediğini göstermektedir. Aynı zamanda, seçicili olarak yetiştirilmiş arı ırkları arasındaki genetik çeşitlilik en iyi şekilde, toplam popülasyon çok sayıda hatta ayrılırsa, bozulmadan kalabildiği iddia edilebilir. Teori budur, pratikte özellikle bal arısı ile bu gerçekleşmez. 1960'lardan 1980'lere kadar olan hat ıslahının en yüksek döneminde, düşük Akrabalık Katsayıları olan koloniler, aşırı yüksek Akrabalık Katsayıları olan kolonilerin neredeyse iki katı kadar üretim stoğu sağladı. Tercih nedeni %15 daha yüksek bal verimidir. Yetiştiricilerin bu seçim kararları nedeniyle, hatların standardizasyonuna engel oluşturan akrabalığın, olumsuz sonuçları ortaya çıkmıştır.

Mevcut görüşlerden gelen bu kararlar o zaman için doğruydu, çünkü o sırada damızlıkçılar için Akrabalık Katsayısı diye bir değerlendirme yoktu. Düşük genetik kaliteye bağlı olarak, akrabalık etkisi ile düşük verim arasında ayrım yapamadılar. Sonuç olarak, bal arılarında akrabalı yetiştirmenin temel kavram olduğu hat ıslahı ilkesi, olağanüstü (çoğunlukla çok iyi) kolonilerin ortadan kaldırılmasına ve genetik fakirleşmenin hızlandırılmasına neden olmuştur.


Kaliteye İlişkin Olumlu Açıklamalar

Islah uygulamalarından elde edilen sonuçlar, hat ıslahının daha olumsuz bir resmini gösterme eğilimindedir. Ancak muhtemelen bu prensipten ziyade, yetersiz metodolojiden kaynaklanmaktadır. Daha önce tarif edildiği gibi, ıslah nispeten küçük bir toplam üretim stoğu ile çok küçük popülasyonlu hatların bir baskınlığı kullanılarak gerçekleştirilir. Hatta özgün üreme hedefleri ayırt edilemez, kural olarak belirgin bir hat disiplini yoktur. Herhangi bir uzun vadeli planlanan hat üzerinde, yalnızca çok az kanıt vardır. Ayrıca, hat ıslahında işbirliği ve özel hedeflerin eksikliği vardır.

Toplanan noktaların tek bir elemanı bal arısının hat ıslahı için destek sunmaz. Bu nedenle, bu makalenin başlığında sorulan soruya dürüst cevap şu şekilde olmalıdır: Hayır, hat yetiştiriciliği artık modern arıcılığa uygun değildir. Buna rağmen belirli hatlar, satın alma kararlarının seçiminde rol oynamaya devam edecektir. Çünkü birçok arıcı tarafından güvenilmektedir ve en azından belirli sınırlar dahilinde birçok hat ile ana arının kalitesinin tahmin edilmesine izin vermektedir. Ancak bugün Damızlık Değer Değerlendirmesi sonuçlarına göre damızlıkçı ve arıcı için önemli gelişmeler sağlanmıştır.


Çevrimdışı ali kaptan

  • *
  • İleti: 24
  • Katkı 0
Ynt: ARI HAT ISLAHI GÜNÜMÜZDE HALA AMACA UYGUN MU?
« Yanıtla #1 : 24 Mar 2020 20:59:16 »
Merhaba. konuyu anlamakta zorlandım acikcasi.son paragraf daha açıklayıcı olmuş. tesekkurler.

Çevrimdışı PENDORYA

  • *
  • İleti: 35
  • Katkı 1
  • Vatanını en çok seven, işini en iyi yapandır.
  • Koloni sayısı: 12
  • Yer: Manisa-Alaşehir
Ynt: ARI HAT ISLAHI GÜNÜMÜZDE HALA AMACA UYGUN MU?
« Yanıtla #2 : 24 Mar 2020 21:42:32 »
Merhaba. konuyu anlamakta zorlandım acikcasi.son paragraf daha açıklayıcı olmuş. tesekkurler.

Bilimsel bir makale olduğu için haklısınız. Yazı üstünde anlamadığınız kısımlar hakkında yardımcı olabilirim.

Çevrimdışı ali kaptan

  • *
  • İleti: 24
  • Katkı 0
Ynt: ARI HAT ISLAHI GÜNÜMÜZDE HALA AMACA UYGUN MU?
« Yanıtla #3 : 25 Mar 2020 22:38:14 »
Oncelikle yardım severliginiz ve alcak gonullulugunuz icin teşekkür ederim.Ben kendimi kullanıcı olarak görüyorum.ıslah benim işim değil. Niteliği belli ıslah edilmiş arı buldukça sıkıntı yok .bununla birlikte bilgi edinmekten de zarar gelmez düşüncesiyle arıcılıkla ilgili elle tutulur her türlü dokümanı    zevkle okuyorum.özellikle koloni yönetimiyle ilgili konular ilgimi çekiyor.

Çevrimdışı PENDORYA

  • *
  • İleti: 35
  • Katkı 1
  • Vatanını en çok seven, işini en iyi yapandır.
  • Koloni sayısı: 12
  • Yer: Manisa-Alaşehir
Ynt: ARI HAT ISLAHI GÜNÜMÜZDE HALA AMACA UYGUN MU?
« Yanıtla #4 : 26 Mar 2020 12:46:05 »
Faydalı olabildim ise ne mutlu bana  :D